← Nieuws 1 november 2026

Gemeentepolis 2027: waarom je woonplaats bepaalt of je er een kunt krijgen

In 34 gemeenten bestaat geen gemeentepolis meer. VGZ en CZ willen dat die terugkomt, IPE pleit voor een landelijke regeling. Wat er speelt en wat je zelf kunt nagaan.

Oudere vrouw aan de keukentafel met een geopende brief en een kop thee

Wie een laag inkomen heeft, kan in de meeste gemeenten een zorgverzekering afsluiten waar de gemeente aan meebetaalt: de gemeentepolis. Maar niet overal. In 34 gemeenten bestaat zo'n regeling in 2026 niet, en waar hij wel bestaat, verschilt de bijdrage sterk. In oktober 2026 kwam dat onderwerp opnieuw op tafel, door een rapport van het Instituut voor Publieke Economie (IPE) en door brieven van VGZ en CZ aan burgemeesters. Dit is de stand van zaken.

Wat een gemeentepolis doet

Een gemeentepolis is een collectieve zorgverzekering voor inwoners met een laag inkomen. De gemeente betaalt mee aan de premie. Meestal zit er dekking in voor de tandarts, fysiotherapie en een bril of lenzen, en vaak kun je ook je eigen risico meeverzekeren.

Dat laatste weegt in 2027 zwaarder. Het eigen risico gaat naar € 400 en DSW maakte als eerste een premie bekend: € 173,25 per maand. Juist voor huishoudens met een laag inkomen tellen die stijgingen het hardst. Een gemeentepolis is bedoeld om dat te verzachten.

34 gemeenten zonder regeling

Het IPE onderzocht hoe gemeenten de regeling invullen. Het rapport verscheen eind september of begin oktober 2026; bronnen noemen verschillende data. De belangrijkste bevindingen:

34 gemeenten hebben geen gemeentepolis. In 2017 waren dat er nog vier.
83 gemeenten betalen € 40 of meer per maand mee aan de premie (de NOS spreekt van 84), 53 gemeenten betalen minder dan € 20, en de overige 167 zitten daartussen.
Per jaar loopt de bijdrage uiteen van € 0 tot meer dan € 800.
Naar schatting 160.000 mensen met een laag inkomen gebruiken geen gemeentepolis, omdat hun gemeente er geen heeft of te weinig bijdraagt.

Volgens de NOS wonen 90.000 van hen in een gemeente zonder polis. Nog eens 70.000 zouden zich kunnen aanmelden, maar doen dat niet omdat de bijdrage te laag is. Utrecht, Breda en Groningen schaften de regeling af vanwege de kosten.

Het IPE stelt voor om iedereen met een laag inkomen automatisch vrij te stellen van eigen betalingen in het basispakket, en het Rijk te laten meebetalen aan een aanvullende verzekering met in elk geval tandarts, fysiotherapie en bril of lenzen. Als tussenstap adviseert het instituut landelijke minimumeisen voor de premiebijdrage, de inkomensgrens en de dekking.

VGZ en CZ schrijven burgemeesters aan

Zorgverzekeraars wachten die landelijke regeling niet af. VGZ maakte op 16 oktober 2026 bekend de 34 gemeenten actief te benaderen; de burgemeesters hebben inmiddels een brief ontvangen. VGZ werkt met ongeveer 150 gemeenten samen en verzekert via een gemeentepolis ruim 260.000 mensen. Art Beuting van VGZ: "Wij gaan niet afwachten of er ooit een landelijke regeling komt."

CZ volgde. Volgens Pointer (KRO-NCRV) gingen de brieven van CZ op 27 oktober de deur uit. CZ wijst op Breda, in Brabant de enige gemeente zonder polis, die de regeling een jaar geleden afschafte omdat ze te duur werd. Zonder gemeentepolis slaan mensen de tandarts over of gaan ze niet naar de fysiotherapeut met rugklachten, aldus CZ.

Ook Menzis steunt de gemeentepolis. Zilveren Kruis heeft liever een landelijke regeling, maar blijft de gemeentepolis aanbieden zolang die er niet is.

Nog niets besloten

Of de 34 gemeenten ingaan op de oproep, is onzeker. Het blijft per gemeente verschillend. Hattem stopt per 1 januari 2027 met de collectieve verzekering voor minima; 96 mensen verliezen daardoor de gemeentelijke bijdrage. Gouda gaat de andere kant op: een aangenomen motie verplicht de gemeente om inwoners die in aanmerking komen vóór 31 december actief te benaderen.

Wat je zelf kunt nagaan

Omdat alles per gemeente anders is, begint het bij je eigen woonplaats. Een paar feitelijke punten om op te letten:

Bestaat er een gemeentepolis? Kijk op de website van je gemeente wat er wordt aangeboden, voor welke inkomens, en hoeveel de gemeente meebetaalt.
Geen regeling in jouw gemeente? Volgens het IPE zijn inwoners met een laag inkomen dan aangewezen op individuele bijzondere bijstand, aan te vragen bij de gemeente.
Let op de overstapdata. Veel mensen stappen aan het eind van het jaar over naar een gemeentepolis. Je huidige verzekering opzeggen kan tot en met 31 december 2026; een nieuwe afsluiten tot en met 31 januari 2027.
Afmelden kan apart nodig zijn. In Tilburg bijvoorbeeld moet je je altijd bij de gemeente afmelden voor de gemeentepolis, ook als je nieuwe verzekeraar je oude polis via de overstapservice opzegt.

Het verhaal is nog in beweging. Gemeenten kunnen de komende weken besluiten nemen die voor 2027 gelden, of juist niet.

Wie dit jaar opnieuw naar de eigen zorgverzekering kijkt, doet dat met een hoger eigen risico en stijgende premies op de achtergrond. De gids op zorg.app zet op een rij wat er in 2027 verandert en welke data tellen. Wie daarna polissen naast elkaar wil leggen, kan zorgverzekeringen vergelijken via Keuze.nl. Of een gemeentepolis voor jou bestaat, lees je bij je eigen gemeente.