Zorg.app
← Nieuws

GGZ-wachtlijsten voor de rechter: wat wachtlijstbemiddeling is en waarom het telt

Op 13 oktober stonden Consumentenbond en NZa tegenover elkaar bij de rechter over GGZ-wachtlijsten. Intussen weet bijna één op de vijf Nederlanders niet wat wachtlijstbemiddeling is.

Keukentafel met laptop, telefoon en een verwijsbrief in rustig ochtendlicht

Bij het kiezen van een zorgverzekering kijken de meeste mensen naar de premie en het eigen risico. Een ander onderdeel krijgt weinig aandacht: wat je verzekeraar doet als je te lang op zorg moet wachten. Dat onderwerp lag half oktober bij de rechter. Tegelijk bleek uit nieuw onderzoek dat maar weinig mensen erop letten. Hieronder staat wat er speelt, welke afspraken er gelden en wat wachtlijstbemiddeling inhoudt.

De rechtszaak: Consumentenbond en huisartsen tegen de NZa

Op 13 oktober 2026 stonden de Consumentenbond en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) tegenover elkaar bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). De Consumentenbond wil dat omzetplafonds in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) worden stopgezet zolang de afgesproken maximale wachttijden worden overschreden. Een omzetplafond is een grens aan het bedrag dat een zorgaanbieder per jaar bij een verzekeraar mag declareren.

De zaak loopt al langer. In april 2024 diende de Consumentenbond een handhavingsverzoek in bij de NZa. De NZa wees dat af. Ook het bezwaar daartegen leidde niet tot handhaving, waarna de Consumentenbond in beroep ging bij het CBb. Stichting De Bevlogen Huisartsen voert een vergelijkbare zaak, en beide organisaties werken samen.

Tijdens de zitting stelden de huisartsen en de Consumentenbond dat verzekeraars te weinig GGZ-zorg inkopen. Volgens de Consumentenbond krijgen patiënten van hun verzekeraar soms te horen dat er geen alternatief is, of worden ze doorverwezen naar een aanbieder die geen nieuwe patiënten meer aanneemt.

Het CBb doet later uitspraak. Volgens de Consumentenbond gebeurt dat meestal binnen zes weken na de zitting, met een mogelijke verlenging van nog eens zes weken. De uitspraak kan dus midden in de overstapperiode vallen. Een eis in een rechtszaak is overigens nog geen verbod op omzetplafonds.

Hoe lang is te lang wachten?

De schaal van het probleem is groot. In oktober 2025 waren er volgens Mind ruim 100.000 wachtplekken in de GGZ bezet. Bij bijna de helft daarvan werd de maximale wachttijd van 14 weken overschreden.

Die 14 weken komen uit de Treeknorm voor de GGZ, zoals de Consumentenbond die hanteert:

  • Aanmelding tot intake: maximaal 4 weken.
  • Intake tot behandeling: maximaal 10 weken.

Treeknormen zijn niet wettelijk bindend, maar worden breed geaccepteerd als redelijke wachttijd, aldus de Geschillencommissie Zorgverzekeringen (SKGZ).

Bij een naturapolis geldt een duidelijke plicht: de verzekeraar moet ervoor zorgen dat verzekerden passende zorg krijgen binnen een aanvaardbare tijd en reisafstand. Daarvoor moet hij voldoende zorg inkopen. De NZa bevestigde in 2024 dat mensen met een natura- of combinatiepolis recht hebben op volledige vergoeding via wachtlijstbemiddeling als de wachttijd te lang is.

Wachtlijstbemiddeling: bekend bij weinig mensen

Wachtlijstbemiddeling is een dienst van de zorgverzekeraar die helpt een zorgverlener te vinden met een kortere wachttijd. Uit onderzoek van Overstappen.nl, half oktober 2026 gepubliceerd, blijkt dat het nauwelijks een rol speelt bij de keuze van een verzekeraar:

  • Slechts 16 procent let bij het kiezen op wachtlijstbemiddeling.
  • Twee derde kijkt er niet specifiek naar.
  • Bijna 18 procent weet niet wat het is.
  • Bij 18- tot 34-jarigen weet 36 procent niet wat het betekent.

Dat is opvallend, omdat de dienst wel effect heeft. In eerder onderzoek van de Consumentenbond kon in meer dan de helft van de gevallen waarin mensen wachtlijstbemiddeling gebruikten, de behandeling minstens een maand eerder beginnen.

De expert van Overstappen.nl wijst op het moment van inschakelen: neem contact op met de bemiddeling zodra je een verwijzing hebt. De bemiddeling kan vooraf toestemming geven voor een kliniek zonder contract, zodat de zorg toch volledig vergoed kan worden.

Wat dit betekent voor de keuze voor 2027

Er speelt nog een ontwikkeling mee. Wie nu naar een psycholoog gaat zonder contract met de eigen verzekeraar, krijgt maximaal 50 tot 85 procent van de kosten vergoed. Op 5 oktober 2026 werd bekend dat het kabinet die vergoeding naar nul wil brengen. Gaat dat door, dan hangt toegang tot GGZ nog sterker af van welke zorgaanbieders een verzekeraar heeft gecontracteerd.

Verzekeraars maken hun premies voor 2027 uiterlijk 12 november bekend. Opzeggen kan tot en met 31 december. Wie in die periode polissen naast elkaar legt, kan naast premie en eigen risico ook kijken naar:

  • het soort polis (natura, combinatie of restitutie);
  • hoe de verzekeraar wachtlijstbemiddeling regelt en hoe je die bereikt;
  • welke zorgaanbieders gecontracteerd zijn, vooral in de GGZ.

Dit is geen advies om wel of niet over te stappen. Het laat zien dat een polis meer bepaalt dan het maandbedrag.

De uitspraak van het CBb volgt naar verwachting in de komende weken. Zorg.app volgt die en andere wijzigingen voor 2027, en legt in de overstapgids op de homepage in gewone taal uit wat er verandert en vóór wanneer je iets moet regelen.

Bronnen

Gemaakt met Startspot — bouw je eigen site in minuten